2025 оны 07 дугаар сарын 28-ны өдөр “Өөртөө хайртай байх”-ийн ид шид ач тус” хэмээх Facebook групп-д “Хүйтэн өрөөнд унтах нь өөх тосыг шатааж, илүү сайн унтаж, урт наслахад тусалдаг болохыг судалгаагаар тогтоожээ” гэсэн зураг бүхий пост нийтэлжээ. Уг пост 1,000 гаруй реакц, 15 сэтгэгдэл авч, 944 удаа цааш түгээгджээ.
FACTCHECK: Бид дараах байдлаар баримт шалгалт хийлээ
Сэрүүн орчинд унтах нь хүний бор өөхний идэвхийг нэмэгдүүлж, өөх тосны задрал болон энергийн зарцуулалтыг сайжруулдаг болохыг хэд хэдэн албан ёсны судалгаа баталсан байна.
Тухайлбал, 2014 онд АНУ-ын Үндэсний эрүүл мэндийн хүрээлэнгийн клиникийн судлаачид 5 эрэгтэйг дөрвөн сарын турш орчны температурын хяналттай өрөөнд унтуулж туршилт хийжээ. Хамгийн бага буюу 19°C температурт нэг сар унтсаны дараа туршилтад оролцогчдын бие дэх бор өөхний хэмжээ нэмэгдсэн байна. Энэ нь бодисын солилцоо сайжрах гол хүчин зүйл болсон хэмээн судлаачид тайлбарласан байна.
Бор өөх нь биеийн дулааныг хадгалахын тулд калори шатаадаг бөгөөд насанд хүрэгчдийн хүзүү, мөр орчмоор бага хэмжээгээр хадгалагддаг болох нь тогтоогдсон байна. Судалгаанд оролцсон 5 эрэгтэй хангалттай калори шатаагаагүй тул жин буураагүй ч, бор өөхний нэмэгдэл нь чихрийн шижин тусах эрсдэлийг бууруулах метаболизмын өөрчлөлт авчирсан талаар дурджээ.
Харин 27°C дулаан өрөөнд дөрвөн долоо хоног унтсаны дараа метаболизмын сайжрал бүрэн арилж, бор өөхний хэмжээ өмнөхөөс ч багассан байна.
Үүний дараагаар 2016 онд sciencedirect сайтад нийтлэгдсэн өөр нэг 6 долоо хоногийн хүйтэн орчин дахь туршилт RCT судалгаагаар оролцогчдыг өдөр бүр 1 цаг сэрүүн нөхцөлд байлгасан бөгөөд PET/MRI дүрс оношлогоогоор бор өөхний эзлэхүүн мэдэгдэхүйц нэмэгдсэн ба энергийн зарцуулалт өссөн нь батлагдсан байна.
Мөн 2013 онд “Journal of Clinical Investigation” сэтгүүлд нийтлэгдсэн судалгаагаар, 10 өдрийн хүйтэн орчинд (16–19 °C) байсан туршилтын үед оролцогчдын бор өөхний идэвх, мөн non-shivering thermogenesis буюу даарч байгаагүй үед үүсэх дулаан үйлдвэрлэл мэдэгдэхүйц нэмэгдсэн байна.
Энэ чиглэлд анхдагч судалгаануудын нэг болох 2009 онд New England Journal of Medicine-д нийтлэгдсэн судалгаанд 24 эрэгтэйг 16 °C орчинд 2 цаг байлгаж, шинжилгээ хийж үзэхэд 96% нь бор өөхний идэвхжил үзүүлсэн ба таргалалттай хүмүүсийн бор өөхний идэвхжил харьцангуй бага идэвхтэй байжээ.
Дүгнэхэд, бор өөх нь дулаан үүсгэж, биеийг дулаацуулахад зориулагдсан өөхөн эд бөгөөд энерги хуримтлуулж, биеийн илчлэгийг шатаахад тусалдаг. Хүйтэн орчинд (ойролцоогоор 18°C орчим) удаан хугацаанд байх нь бор өөхийг идэвхжүүлж, цусан дахь сахар (глюкоз) болон өөхний молекулуудыг задалж, биеийн температурыг хадгалахад тусалдаг байна.
